Κυριακή, 5 Μαρτίου 2017

Το Δαχτυλίδι


Καθώς εργάζομαι στο Ειδικό Δημοτικό και στο ΕΕΕΕΚ που είναι η επόμενη βαθμίδα εκπαίδευσης στην ειδική αγωγή συγκεκεριμένης επαρχιακής πόλης, έχω την τύχη να βλέπω τη μετάβαση των παιδιών από το ένα σχολείο στο άλλο. Στο ΕΕΕΕΚ λοιπόν φέτος βρίσκονται τα δυο μεγαλύτερα αδέλφια μιας οικογένειας ενώ το τρίτο είναι ακόμα στο δημοτικό. Μια συνάδελφος χάρισε στο κορίτσι του δημοτικού ένα δαχτυλίδι και δυο ασορτί τσιμπιδάκια για τα μαλλιά. Η Σ. ήταν πολύ χαρούμενη και μου τα έδειξε που τα είχε στην τσάντα της, "Φόρεσέ τα", της είπα...Την επόμενη μέρα φόραγε μόνο τα τσιμπιδάκια...δεν έδωσα όμως σημασία. 
Όταν ήρθε η μέρα που πήγα στο ΕΕΕΕΚ είδα την μεγαλύτερη αδελφή της να φορά το δαχτυλίδι της Σ. Είχαμε μαζί συνάντηση οπότε τη ρώτησα πώς και φορά το δαχτυλίδι της Σ. Επειδή γνωρίζω τα παιδιά αυτά δυο ολόκληρες σχολικές χρονιές, υπέθεσα ότι η μεγάλη αδελφή Λ. τσακώθηκε με την μικρή αδελφή Σ. και της πήρε το δαχτυλίδι με το έτσι θέλω...
Η Λ. κατέβασε το βλέμμα και τρεμόπαιξαν τα χείλη της...ήταν έτοιμη να κλάψει... "Τι έγινε Λ; Σου έδωσε η αδελφή σου το δαχτυλίδι της;" Δεν απαντούσε. Κατάλαβα ότι δεν της το έδωσε. "Τι είπε η μητέρα σου που πήρες το δαχτυλίδι της Σ;" Δεν απαντούσε, μόνο έκλαιγε. "Δεν πειράζει, της είπα, μπορείς να κλάψεις όσο θες. Να ξέρεις όμως ποιο είναι το σωστό, το να δώσεις πίσω στην αδελφή σου το δαχτυλίδι της. Το ξέρω ότι σου αρέσει και το θες να το φοράς κι εσύ. Εντάξει, το φόρεσες δυο μέρες, είδες πώς φαίνεται στο χέρι σου, τώρα θα πας να της το δώσεις, εντάξει;"
 Η Λ. έκλαιγε και μου είχε γυρίσει και την πλάτη της. "Τι νιώθεις τώρα;", την ρώτησα. "Είσαι λυπημένη, θυμωμένη, τι;" "Είμαι θυμωμένη με σένα", μου είπε. "Δεν πειράζει...Θύμωσες που σου είπα ποιο είναι το σωστό.... Η μαμά σου τι είπε για το δαχτυλίδι;", επέμεινα. "Τίποτα", απάντησε. "Πώς τίποτα, δεν μπορεί, κάτι θα είπε". "Δεν το ξέρει", αποκάλυψε η Λ. Ούτε η Σ.το ξέρει. Νομίζει ότι χάθηκε!"...
Όταν ενημέρωσα και το υπόλοιπο προσωπικό μου είπαν ότι όλοι της έκαναν τις προηγούμενες μέρες κοπλιμέντα για το καινούριο δαχτυλίδι κι ότι η Λ. καμάρωνε, χαμογελούσε και όταν τη ρωτούσαν ποιος σου το έδωσε, απαντούσε "αρραβωνιάστηκα με ένα αγόρι!"... Οπότε όλοι τώρα έμαθαν την ιστορία πίσω από το δαχτυλίδι...
Την επόμενη μέρα η Λ.με αγκάλιασε και τη ρώτησα τι έγινε με το δαχτυλίδι και μου είπε χαρούμενα "Μου το χάρισε τελικά η Σ., κυρία!". Όταν πηγα στο δημοτικό ρώτησα την Σ. και μου είπε ότι όντως έδωσε το δαχτυλίδι της και το ένα τσιμπιδάκι της στην αδελφή της. Της είπα μπράβο που είναι τόσο γενναιόδωρη και μοιράζεται με την αδελφή της τα πράγματα της και έτσι τελείωσε αισίως η περιπέτεια αυτού του δαχτυλιδιού...!


Προτεινόμενα παιδικά βιβλία για την ζήλεια ανάμεσα στα αδέλφια:


  • Ο πύργος της Λίζας, Κατερίνα Ζωντανού, εκδ. Μεταίχμιο.
  • Όλοι μαζί στον μπλε καναπέ, Tim Hopgood, Εκδ. Καλειδοσκόπιο
  • Κοιμήσου επιτέλους 2, Αριστείδης Μιχαλόπουλος, Εκδ. Ερευνητές
  • Αδέλφια ενωμένα, ποτέ νικημένα, Μάγια Δεληβοριά, Εκδ. Κέδρος



Κυριακή, 19 Φεβρουαρίου 2017

Πένθος και παιδιά με ειδικές ανάγκες


 
Στο ειδικό σχολείο που εργάζομαι ως Ψυχολόγος είχαμε ένα ατυχές συμβάν.
 Ένας μαθητής μας με σύνδρομο DOWN έπρεπε να νοσηλευτεί στο νοσοκομείο “Γεννηματά” και να υποβληθεί σε ένα χειρουργείο 14 ωρών, μετατόπισης του οδόντα του άξονα του 1ου και 2ου σπόνδυλου στον αυχένα. Δυστυχώς, δεν ανάρρωσε μετά το χειρουργείο, έπαθε ανακοπή καρδιάς και έσβησε έτσι απλά το φυτίλι της ζωής του.
Το σχολείο έμεινε κλειστό τη μέρα της κηδείας του (7/2/2017) σε ένδειξη πένθους και όσοι ήθελαν και μπορούσαν πήγαν να τον αποχαιρετήσουν.
Η Ε. συνεχώς ρώταγε πού είναι ο Μ.; Μου ζήτησαν λοιπόν τις επόμενες μέρες να μιλήσω στα παιδιά για το θάνατο του συμμαθητή τους.
Οπότε, μάζεψα τα παιδιά (με νοητική υστέρηση, αυτισμό, σύνδρομο Down κ.ά.) και τους μίλησα με απλά λόγια. Πρώτα τους έδειξα ένα βίντεο με αφήγηση του παραμυθιού "Αντίο ποντικούλη". Έπειτα, τους είπα για τον Μ. ότι ήταν πολύ άρρωστος κι έπρεπε να πάει Αθήνα να χειρουργηθεί αλλα τελικά δεν έγινε καλά, σταμάτησε να χτυπάει η καρδούλα του και πέθανε. Το σώμα του το έβαλαν σε ένα κουτί- και τότε πετάγεται ο Π. και λέει "φέρετρο"- και έγινε μια τελετή να τον αποχαιρετήσουν και λέει η Δ. "κηδεία". Και πρόσθεσα η ψυχή του έχει πάει ψηλά στον ουρανό κι έγινε αστεράκι.
 Αφού σιγουρεύτηκα ότι είχαν καταλάβει τι έγινε με κατάλληλες ερωτήσεις, μετά τους προέτρεψα να ζωγραφίσουν κάτι για τον Μ.
Με χαρά όλοι δέχτηκαν. Τους δώσαμε ιδέες για σχέδια, όπως μια καρδούλα, έναν ήλιο, ένα λουλούδι, μια μπάλα γιατί έπαιζαν μπάσκετ κι έγραψαν (κάποια παιδιά μόνα τους κάποια με βοήθεια)
"Μ.θα σε θυμάμαι..." 

Η Λ. έγραψε από μόνη της "καλό ταξίδι" και μας συγκίνησε όλους.
Μόλις τελείωσαν με τις ζωγραφιές τους τούς επαίνεσα και τους είπα ότι ο Μ. τους βλέπει από ψηλά και τους χαμογελά.

Όλα τα παιδιά δικαιούνται να μάθουν την αλήθεια γιατί αλλιώς μπορεί να φαντάζονται διάφορα άσχημα πράγματα ή να φοβούνται για το τι συνέβη ή να ελπίζουν ότι θα γυρίσει πίσω αυτός που πέθανε. Με απλά λόγια ανάλογα και την ηλικία των παιδιών και το νοητικό τους επίπεδο μπορούμε να αγγίξουμε δύσκολα θέματα.
Βιβλία για παιδιά που πενθούν: 

  • «Πού πήγε η Ιωάννα μαμά;», Γαρυφαλλιά Τερζάκη, εκδ. Οσελότος
  • «Ένα αστέρι για μένα», Βασίλης Κουτσιαρής, Γιάννης Διακομανώλης, Εκδ Παρρησία.
  •   «Αντίο ποντικούλη».Ormerod, J. Εκδόσεις Νίκας, Ελληνική Παιδεία, Αθήνα, 2003.
  •   «Η Μίλι, η Μόλι και οι σπόροι του Τζίμι».Pittar, G. Εκδόσεις Σαββάλας, Αθήνα, 2004.
  •  «Η πτώση του φύλλου που το έλεγαν Φρέντυ: Μια ιστορία ζωής για όλες τις ηλικίες».Μπουσκάλια, Λ. Εκδόσεις Γλάρος, Αθήνα, 1991.
  •   «Παππού θα σε θυμάμαι για πάντα».Bode A. & Broere R. Εκδόσεις Γλαύκη, Χανιά, 2000
http://keimena.ece.uth.gr/main/index.php?option=com_content&view=article&id=76:ntolatza1&catid=49:tefxos7&Itemid=80

Σάββατο, 14 Φεβρουαρίου 2015

14 Φλεβάρη και Πένθος...

Πέρασε ένας χρόνος... 

14 Φλεβάρη του 2014 πέρυσι ήμουν έγκυος στο δεύτερο παιδί μας και έτυχε να παρακολουθήσω μια ημερίδα για το πένθος ακριβώς στην ημέρα των ερωτευμένων... Τυχαίο παιχνίδι της μοίρας; Πάντως μου χρησίμευσαν τα όσα άκουσα στην ημερίδα αυτή λίγους μήνες αργότερα, γιατί η μπέμπα μου πέθανε το Σεπτέμβρη, μια μέρα αφότου γεννήθηκε. 
Πολλά θέλω να γράψω για αυτή την εμπειρία. Θα σταθώ στα πιο ουσιώδη. Η δυσκολία αυτή μας ένωσε περισσότερο με τον άντρα μου. Επίσης, βίωσα τι σημαίνει αληθινή αγάπη. Δύναμη ψυχής. Απόλυτη ηρεμία όταν γύρω σου γκρεμίζονται όσα ήξερες. Απίστευτος πόνος σωματικός και ψυχικός. Τόσο μεγάλος πόνος που δεν μπορείς ούτε να κλάψεις. Τα δάκρυα σου μένουν μέσα και αδυνατούν να βγουν. Άπαξ και βγει το πρώτο δάκρυ όμως, δεν σταματά το κλάμα με την παραμικρή αφορμή. 

Λοιπόν, στα δύσκολα φαίνεται ποιος μπορεί να σταθεί δίπλα σου. Στα δύσκολα φαίνεται ότι πραγματικά δεν έχεις ανάγκη κανέναν άλλον εκτός από αυτούς που αληθινά σε καταλαβαίνουν και σου συμπαραστέκονται. Δεν χρειάζεται να κάνουν κάτι ιδιαίτερο- αρκεί να έχουν την θέληση και να αφιερώσουν λίγο χρόνο να σε "ακούσουν" κι ας μην μιλάς. Δεν είναι εύκολο όμως τελικά αυτό. Τα άτομα που το κατάφεραν ήταν μετρημένα στο ένα χέρι. Μέσα σε αυτά ήταν και το ίδιο μου το παιδί που προσευχόταν για την υγεία της μπέμπας μας και που έδειξε απίστευτη ενσυναίσθηση. 

Το πένθος το βιώνει ο καθένας με τον δικό του τρόπο. Ναι μεν υπάρχουν κοινωνικές νόρμες για το τι πρέπει να κάνεις στο πένθος και πώς να φέρεσαι αλλά κατ' ουσίαν το είναι παθολογικό πένθος και τι φυσιολογική αντίδραση στο θάνατο είναι λίγο αντικείμενο διαμάχης. Ποιος ορίζει το χρονικό διάστημα που είναι φυσιολογικό το να κλαίει κανείς για τον αποθανών; Ποιος ορίζει το μέχρι πότε μπορεί αυτός που πενθεί να αποσύρεται από τα κοινωνικά δρώμενα; Ποιος ορίζει το αν είναι φυσιολογικό ή όχι το να γελάει και να συνεχίζει κανονικά τη ζωή του αυτός που πενθεί αλλά "ξαφνικά" να αρχίζει τα κλάματα; Λοιπόν, οτιδήποτε κάνει αυτός που πενθεί για να ανακουφιστεί από την απώλεια του εν γνώσει του, είναι φυσιολογικό. Αν αρχίσει να κάνει πράγματα χωρίς να τα ορίζει ο ίδιος, θέλει προσοχή να μην γίνει παθολογικό το πένθος.

Πένθος και παιδί. Η μπέμπα μου ακόμα κι αν ζούσε θα περνούσε τον πρώτο μήνα στην μονάδα εντατικής νοσηλείας νεογνών (ΜΕΝΝ). Σε αυτή την περίπτωση, αφού το γνωρίζαμε ήδη από πριν, ετοιμάσαμε το έδαφος για το πρώτο μας παιδί. Του έφτιαξα ένα βιβλιαράκι με απλά λόγια κι απλές ζωγραφιές ανά σελίδα όπου του εξηγούσα πως η μπέμπα θα βρίσκεται στο νοσοκομείο και εγώ κι ο μπαμπάς θα ασχολούμαστε πολύ μαζί της μέχρι να γίνει καλά. 

Όταν βέβαια πέθανε τελικά η μπέμπα, προσπάθησα με κόπο -η αλήθεια είναι- να φτιάξω δεύτερο βιβλιαράκι που να προετοιμάζει τον γιο μας για τον θάνατο της αδελφούλας που δεν είχε γνωρίσει καν. Ούτε κι εγώ η ίδια δεν είχα προλάβει να την πάρω αγκαλιά. Γέννησα με καισαρική και ραχιαία αναισθησία, την είδα αλλά δεν την κράτησα. Μπήκε κατευθείαν διασωληνωμένη στη μονάδα και θα την έβλεπα μετά το χειρουργείο. Αλλά τα πράγματα ήρθαν αλλιώς κι έτσι όταν την πήρα αγκαλιά είχε ήδη γίνει αγγελούδι.
 Έκατσα λοιπόν, κι έκανα δεύτερο βιβλιαράκι όπου εξηγούσα ότι η μπέμπα γεννήθηκε πολύ πολύ πολύ άρρωστη και ούτε οι γιατροί παρά τα φάρμακα που της έδωσαν δεν μπόρεσαν να την κάνουν καλά κι έτσι η καρδούλα της σταμάτησε να χτυπά και σταμάτησε να αναπνέει, με αποτέλεσμα να γίνει αγγελούδι ψηλά στον ουρανό. Όλα αυτά έγιναν έπειτα από έρευνα για το πένθος στην παιδική ηλικία κι έπειτα από συζήτηση με την ψυχολόγο του δημόσιου νοσοκομείου όπου γέννησα. 
Η μπέμπα μου μας άφησε μια γλυκιά αίσθηση, το παράπονο μαζί με την ανακούφιση. Δεν έζησε για να μην ταλαιπωρηθεί, την γλίτωσε και πέταξε ψηλά να γίνει αγγελούδι και μας άφησε εμάς εδώ να παλεύουμε να τα βγάλουμε πέρα χωρίς την παρουσία της, μόνο με τη θύμησή της- με τη θύμηση των ζωηρών κινήσεων μέσα στην κοιλιά μου, ακόμα και λίγο πριν την καισαρική. Μου έδινε συχνά το παρών δυναμικά κι έτσι δυσκολεύτηκα να χωνέψω ότι πάει, πέθανε, έτσι απλά. Ο Θεός μας την έδωσε και μας την πήρε και στο ενδιάμεσο κατάφερε να αλλάξει πολλά. Ναι, η θρησκεία λειτούργησε ανακουφιστικά για εμάς. Ο καθένας βρίσκει αυτό που τον ανακουφίζει περισσότερο.

Γλυκιά μου φραουλίτσα, να μας χαρίζεις το χαμόγελό σου από εκεί ψηλά! Σε αγαπάμε πολύ!









Δευτέρα, 17 Μαρτίου 2014

Δημοσίευση άρθρου


Με χαρά έλαβα σήμερα το τεύχος 3/2012 του περιοδικού Επιστήμες Αγωγής (πρώην Σχολείο και Ζωή), στο οποίο δημοσιεύεται το άρθρο μου


Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑΣ ΚΛΙΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΩΝ ΚΑΤΑΛΗΞΕΩΝ ΑΠΟ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΔΥΣΛΕΞΙΑ ΜΕ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΛΟΓΙΣΜΙΚΟΥ

Όποιος θέλει μπορώ να του στείλω σε pdf το άρθρο, μέχρι να το δημοσιεύσω και ηλεκτρονικά.


Τετάρτη, 26 Φεβρουαρίου 2014

Η ελλιπής σύνδεση ακουστικής και γλωσσικής επεξεργασίας ως αίτιο για τη Δυσλεξία:

Η δυσλεξία είναι μια συχνή μαθησιακή νευρολογική διαταραχή που εμφανίζεται στο 4% ως 10% του παγκόσμιου πληθυσμού (ανάλογα με τη χώρα και τη γλώσσα) και η οποία δεν κάνει κοινωνικο-οικονομικές ή φυλετικές διακρίσεις.
Τα άτομα με δυσλεξία συχνά δυσκολεύονται να γράψουν και να διαβάσουν σωστά, με συνέπεια να έχουν προβλήματα στη μόρφωσή τους. Από την άλλη, διάσημοι και πανέξυπνοι άνθρωποι, όπως ο Γουόλτ Ντίσνεϊ και ο Στιβ Τζομπς, δεν εμποδίστηκαν από τη δυσλεξία τους να φθάσουν ψηλά στις επιδιώξεις τους.

Η δυσλεξία, που μπορεί να είναι κληρονομική, αποτελεί ένα είδος «τύφλωσης απέναντι στις λέξεις» και είναι άσχετη με τον δείκτη νοημοσύνης, με αποτέλεσμα αρκετοί να μην τη θεωρούν πραγματικό ιατρικό πρόβλημα, ενώ άλλοι επιμένουν πως πρόκειται για βιολογικό θέμα που άπτεται της νευροεπιστήμης.

Έτσι, μέχρι σήμερα δύο είναι οι κυρίαρχες θεωρίες για τις αιτίες της: είτε ότι προκαλείται από πραγματικά προβλήματα «καλωδίωσης» του εγκεφάλου (
προβλήματα επικοινωνίας ανάμεσα στις ακουστικές και τις γλωσσικές περιοχές του εγκεφάλου), είτε ότι προέρχεται απλώς από την ανικανότητα του εγκεφάλου να κατανοήσει τη σχέση ήχων και συμβόλων που απαρτίζουν την γλώσσα (χωρίς όμως να υπάρχει κάποιο «ελαττωματικό» νευροβιολογικό υπόβαθρο).

Ερευνητές από το Βέλγιο, τη Μεγάλη Βρετανία και την Ελβετία, με επικεφαλής τον καθηγητή Ψυχιατρικής Μπαρτ Μπόετς του Καθολικού Πανεπιστημίου της Λουβέν, μελέτησαν τους εγκεφάλους 23 ενήλικων ανθρώπων με δυσλεξία και 22 χωρίς αυτήν, με τη βοήθεια λειτουργικής μαγνητικής τομογραφίας (fMRI). Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι ασθενείς με δυσλεξία καταλαβαίνουν μεν τις ελάχιστες «μονάδες ήχου» (τα λεγόμενα «φωνήματα») της γλώσσας, με τα οποία δημιουργούνται οι λέξεις, όμως δεν διαθέτουν τα κατάλληλα νευρωνικά κυκλώματα για την επεξεργασία τους λόγω προβλημάτων  ενδοεπικοινωνίας του εγκεφάλου.

Σύμφωνα με τον δρα Μπόετς, η μελέτη καταρρίπτει την ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι οι άνθρωποι που πάσχουν από δυσλεξία, έχουν μειωμένη ικανότητα να αναγνωρίσουν και να διακρίνουν τους ξεχωριστούς ήχους μιας γλώσσας. Αντίθετα, το πρόβλημα πηγάζει από την ελλιπή διασύνδεση ανάμεσα στην ακουστική περιοχή του εγκεφάλου (όπου γίνεται η επεξεργασία των ήχων των φωνημάτων) και στην περιοχή του Μπροκά (όπου γίνεται η ανωτέρου επιπέδου φωνολογική επεξεργασία της γλώσσας).

Οι ερευνητές ελπίζουν πως η μελέτη τους μπορεί να βοηθήσει στην ανάπτυξη πιο αποτελεσματικών θεραπειών κατά της δυσλεξίας, για παράδειγμα μέσω μη επεμβατικής διέγερσης του εγκεφάλου. Πάντως, ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη μια δεύτερη σχετική έρευνα που θα μελετήσει τους εγκεφάλους παιδιών με κληρονομικό κίνδυνο δυσλεξίας, για να διαπιστωθεί με ποιον τρόπο η πάθηση αναπτύσσεται διαχρονικά.

Παρασκευή, 10 Ιανουαρίου 2014

Δομές και Χρήσιμα Τηλέφωνα Πανελλαδικά

Παραπέμπω κατευθείαν στην πλήρη, όπως παρατήρησα, λίστα δομών που παρέχει η παρακάτω ιστοσελίδα.
Κατανέμει τις δομές ξεχωριστά για Γυναίκες, Παιδιά, τηλεφωνικές γραμμές, Ξενώνες, Κοινωνικές Υπηρεσίες:

http://singleparent.gr/katalogoi-voitheias/


Επίσης, υπάρχουν φιλανθρωπικά ιδρύματα και ΜΚΟ που εμφανίζουν αξιόλογη δράση: 

http://goldmum.gr/charity/h-λίστα-των-ελληνικών-φιλανθρωπικών-ιδ/


Πέμπτη, 9 Ιανουαρίου 2014

Ανάπτυξη της Ζωγραφικής Ικανότητας στα Παιδιά

Ο κόσμος των σχημάτων και των χρωμάτων αποτελεί τρόπο έκφρασης, μάθησης και εκτόνωσης για τα παιδιά από μικρή κιόλας ηλικία έως και την εφηβεία. Έχουν γίνει πολλές μελέτες για το πώς αναπτύσσεται η δεξιότητα της ζωγραφικής. Θα αναφερθούμε επιγραμματικά στα βασικά στάδια εξέλιξης, όπως συγκλίνουν σε αυτά οι περισσότεροι:
  1. Το στάδιο του σκαριφήματος (της μουντζούρας). Αρχίζει περίπου στον 1.5 χρόνο. Στην αρχή, οι μουτζούρες είναι τυχαίες- απλό αποτέλεσμα της κίνησης των χεριών πάνω στο χαρτί. Μετά από έξι μήνες περίπου οι μουτζούρες αποκτούν σχήμα, με τις κυκλικές μουτζούρες να είναι πιο συχνές, λόγω της ανατομικής ευκολίας στην συγκεκριμένη κίνηση. Όταν αρχίσει το παιδί να δίνει ονόματα στα σκαριφήματά του, τότε έχει ξεκινήσει και η προσπάθεια αναπάραστασης των οπτικών ερεθισμάτων.
  2. Το προσχηματικό στάδιο. Διαρκεί περίπου από 3 έως 4 χρόνων. Εδώ το παιδί ζωγραφίζει συνειδητά αντικείμενα από το περιβάλλον του. Ο κύκλος είναι το πιο συνηθισμένο σχήμα που θα πάρει σε λίγο τη μορφή ανθρώπου όταν προστεθούν δυο κάθετες γραμμές για πόδια. Σταδιακά, τα σχέδια τους γίνονται πιο ξεκάθαρα στη μορφή τους και πιο πολύπλοκα. Αλλάζουν όμως συνεχώς, καθώς ψάχνουν για νέες ιδέες και μπορεί να αλλάζουν και τον προσανατολισμό του χαρτιού συχνά όσο ζωγραφίζουν. Στο χαρτί τα σχέδια τους δεν έχουν μια συγκεκριμένη οργάνωση, αφού σχεδιάζουν παντού- πάνω κάτω, αριστερά δεξιά. Χρησιμοποιούν συνήθως τα χρώματα που τους αρέσουν και όχι τα χρώματα που αντιστοιχούν σε αυτό που αναπαριστούν.
  3. Το σχηματικό στάδιο. Γύρω στα 5 με 6 το παιδί επαναλαμβάνει συγκεκριμένα σχήματα για την αναπαράσταση του κόσμου γύρω του. Για παράδειγμα, το δέντρο που μοιάζει με γλεφιτζούρι (ένας κύκλος για το φύλλωμα και μια κάθετη γραμμή για κορμός), τον κεφαλόποδο άνθρωπο (ένας κύκλος για κεφάλι και δυο κάθετες γραμμές για πόδια), ή μια σειρά σπιτιών με πανομοιότυπη μορφή.
    Ζωγραφίζει πλέον μόνο σε οριζόντιο προσανατολισμό στο χαρτί. Το τοπίο επαναλαμβάνεται συνεχώς: μια μπλε γραμμή πάνω για ουρανό κι ένας ήλιος, μια πράσινη γραμμή κάτω για το έδαφος. Επίσης, συχνό φαινόμενο είναι τα σχέδια-ακτινογραφίες, όπου απεικονίζεται για παράδειγμα, το εσωτερικό και το εξωτερικό του σπιτιού ταυτόχρονα. Η ζωγραφιά γίνεται με προσοχή δίνοντας την εντύπωση ότι αν αφαιρέσεις κάποια μορφή θα επηρεαστεί η ισορροπία όλης της εικόνας.
    Σε αυτό το στάδιο το παιδί αρχίζει να μιλά σχετικά με αυτό που ζωγράφισε διηγούμενο ιστορίες ή επιλύοντας θέματα που το απασχολούν. Έτσι αποφορτίζεται συναισθηματικά και ανακουφίζεται.
  4. Το μεταβατικό στάδιο προς το ρεαλισμό. Γύρω στα 7 με 10, το παιδί δεν αρκείται πλέον στα επαναλαμβανόμενα σχήματα και προσπαθεί να αποδώσει περισσότερες λεπτομέρειες στα σχέδια του. Για παράδειγμα, αποδίδει στη ζωγραφιά του τις διαφορές φύλων και τις διαφοροποιήσεις σε ρούχα. Ανακαλύπτουν την προοπτική και προτιμούν να σχεδιάζουν μια γραμμή στον ορίζοντα και όχι στην βάση του χαρτιού. Μπορεί όμως να σχεδιάζουν την κάτοψη πχ μιας πισίνας και ταυτόχρονα φιγούρες ανθρώπων ακίνητων γύρω γύρω. Δίνουν περισσότερη σημασία στην κριτική των συνομιλήκων τους παρά των ενηλίκων και συγκρίνουν τις ζωγραφιές τους.
  5. Το στάδιο του ρεαλισμού. Το σχέδιο των παιδιών γύρω στα 11 με 12 χρονών παρομοιάζει αρκετά με αυτό των ενηλίκων. Χρησιμοποιούν φως και σκιές, καμπύλες, κίνηση, τρεις διαστάσεις στον χώρο, προοπτική, επικάλυψη φιγούρων. Αν δεν πετύχουν το επιθυμητό αποτέλεσμα, δυσφορούν κι επιμένουν ή ζητούν βοήθεια μέχρι να ξεπεράσουν τα εμπόδια τους.
  6. Εφηβικό στάδιο. Στην αρχή της εφηβείας από 13 έως 16 χρονών το σχέδιο φτάνει σε μια στασιμότητα. Μόνο όταν ο έφηβος αποφασίσει να ασχοληθεί συστηματικά με αυτό, θα εξελίξει την τεχνική του και μπορεί να επεκταθεί στο αφηρημένο σχέδιο, το ελεύθερο ή γραμμικό σχέδιο με εφαρμογές στην αρχιτεκτονική και την εσωτερική διακόσμηση ή στις χειροτεχνίες.




ΠΗΓΕΣ:

http://www.learningdesign.com/Portfolio/DrawDev/kiddrawing.html

(Betty Edwards, Viktor Lowenfeld. Creative and Mental Growth)

http://my.ilstu.edu/~eostewa/ART309/Five_Stages.htm
(Salome R. A. and Moore, B. E. The five stages of development in children's art)

http://www.earlychildhoodcentral.org/childrens-art/developmental-stages
(Bob Steel’s Draw Me a Story: An Illustrated Exploration of Drawing-as-Language, ©1997.)


Τρίτη, 24 Δεκεμβρίου 2013

Τα κάλαντα

Πάντα ως παιδί συνήθιζα να λέω τα κάλαντα με κάποια φίλη ή με τον αδελφό μου. Γιατί μου άρεσε. Γιατί το ήθελα και το κατευχαριστιόμουν μόνο όταν τα πόδια μου μούδιαζαν από το πολύωρο περπάτημα και το ανεβοκατέβασμα στις σκάλες των πολυκατοικιών και μόνο όταν η φωνή μου άρχιζε να βραχνιάζει μετά από το δυνατό τραγούδι μας.
Δεν θα κάνω καμία ανάλυση για αυτές τις γιορτινές μέρες και για αυτό το έθιμο. Θα καταθέσω μόνο μια καλή ανάμνηση από τα κάλαντα που είχα πει με μια φίλη μου όταν πηγαίναμε Ά Γυμνασίου. Σε μια μονοκατοικία είπαμε τα κάλαντα και η νοικοκυρά του σπιτιού αντί για λεφτά, έδωσε στην καθεμιά μας ένα δωράκι! Η χαρά μου ήταν μεγάλη! Γιατί η κυρία αυτή μπήκε στον κόπο να αγοράσει κάτι για άγνωστα παιδιά. Γιατί γέμισα με προσμονή για το τι κρύβεται στην χριστουγεννιάτικη σακούλα. Γιατί δεν ήταν τόσο η αξία του δώρου όσο το ότι η κυρία αυτή έκανε κάτι διαφορετικό καλοπροαίρετα και στο πνεύμα των Χριστουγέννων!  
Η φίλη μου στραβομουτσούνιασε με το δώρο. "Τι στο καλό;", είπε. Δεν μπορούσε να μας δώσει λεφτά;"... 
Εγώ πάλι το εκτίμησα τοοοόσο πολύ που ακόμα και μέχρι αυτές τις μέρες, το δώρο της έχει πάντα μια θέση στην χριστουγεννιάτικη μου διακόσμηση, μεταφερόμενο με προσοχή από το πατρικό μου στο νέο μου σπίτι με τη δική μου πλέον οικογένεια.
Συγκινούμαι κάθε φορά που το βλέπω και χαίρομαι κάθε φορά το ίδιο! Πολλές φορές έχω πει τα κάλαντα αλλά με αυτό το δωράκι έχουν χαρακτεί για πάντα ως μια γλυκιά ανάμνηση. Δεν ήταν ο στόχος μου να μαζέψω λεφτά τόσο  (αν και τα είχα ανάγκη και τα αξιοποιούσα σαφέστατα όπως χρειαζόμουν), όσο το να μαζέψω χαμόγελα! Να μαζέψω εικόνες απο στολισμένα δέντρα στα σαλόνια των σπιτιών που μπαίναμε. Να συλλέξω στιγμές από την οικογενειακή ζωή των ανθρώπων που άκουγαν τα κάλαντα μας. Να δώσω και να πάρω χαρά. Να χορτάσω την ψυχή μου.


Ένα απλό χριστουγεννιάτικο βάζο ανεκτίμητης αξίας, σημάδι ότι τα λεφτά δεν είναι το παν. Άλλα είναι αυτά που τελικά μετράνε. Ας μεταδώσουμε στα παιδιά μας το πνεύμα των Χριστουγέννων. Ούτε τα πολλά δώρα έχουν σημασία ούτε τα ακριβά. Τα δώρα της καρδιάς είναι τα μόνα που μένουν αναλλοίωτα και θυμίζουν τι σημαίνει ανθρωπιά.

Καλές γιορτές! Με υγεία, χαρά κι αγάπη γύρω μας!

Κυριακή, 8 Δεκεμβρίου 2013

Να κάνουμε 1,2,3 ή 4 παιδιά...;

Σε μια εποχή που τα παιδιά εκλαμβάνονται ως τεκμήριο, αυτό είναι ένα πράγματι δύσκολο ερώτημα που ταλαιπωρεί λίγο ή πολύ τα ζευγάρια που σκέφτονται να κάνουν ή έχουν ήδη κάνει ένα παιδί. Ενώ αυτό θα έπρεπε να αποτελεί μια απόφαση ιδιωτική, οι κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες την ανάγουν πλέον σε κοινωνικό ζήτημα με πολιτικές προεκτάσεις.
Διότι πολλά είναι τα ζευγάρια που επιλέγουν να μην κάνουν ακόμα καθόλου παιδιά και πολλά περισσότερα αυτά που μένουν με ένα παιδί για καθαρά οικονομικούς λόγους και με αιτία την ανεργία ή την απλήρωτη εργασία.
Φυσικά, πολλοί κάνουν εντέλει δυο παιδιά για να έχει το ένα την παρέα του άλλου και γιατί υπάρχει βαθιά ριζωμένη η πεποίθηση ότι "ένα ίσον κανένα". Όσοι πια τολμάνε να κάνουν τρία ή και παραπάνω παιδιά, αντιμετωπίζονται είτε με θαυμασμό ("πώς τα βγάζετε πέρα", εννοώντας οικονομικά ή σε θέματα καθημερινής συμβίωσης) είτε με αποδοκιμασία ("σπέρνουν παιδιά που δεν μπορούν να θρέψουν", "το έκαναν για να βρουν πιο εύκολα δουλειά", κτλ).
Το θέμα είναι τι πραγματικά θέλει το ζευγάρι και κατά πόσο επιλέγουν συνειδητά και υπεύθυνα τον αριθμό των τέκνων τους. Εννοώντας με αυτό αν έχουν κάνει οικογενειακό προγραμματισμό που λαμβάνει υπόψη το τι μπορούν να προσφέρουν στα παιδιά τους για τη σωστή ανατροφή και διαπαιδαγώγησή τους.
Αυτό που αξίζει να αναφερθεί είναι η πίεση του γύρω περιβάλλοντος για το πόσα παιδιά θα κάνει το ζευγάρι. Όχι μόνο οι γονείς και τα πεθερικά, αλλά και οι φίλοι και οι γείτονες και οι άγνωστοι θα πουν την γνώμη τους:
"έχεις παιδιά;, όχι;! α, να βάλεις μπρος...άντε ακόμα;",
"μόνο ένα έχεις; να του κάνεις και αδελφάκι...και σύντομα κιόλας",
"δυο έχετε;-μπράβο, να σας ζήσουν, στα δυο να μείνετε, είναι καλά- δεν είναι καιροί για περισσότερα...",
"έχετε τρία;! τέσσερα;!, πωπω, χαρά στο κουράγιο σας!"...

Ειλικρινά, τα σχόλια δεν έχουν σταματημό. Πού μπαίνουν τα όρια; Και πού σταματά η επίδραση του περιβάλλοντος και κυριαρχεί η καθαρή επιθυμία του ζεύγους; Δεν είναι ευδιάκριτα τα σύνορα. Αυτό που θέλουμε, είναι δικιά μας επιθυμία ή έμμεση επιθυμία τρίτων που την κουβαλάμε μερικές φορές από όταν γεννιόμαστε;
Διότι είναι γνωστά και αποδεδειγμένα τα στερεότυπα που δύσκολα αποβάλλει κανείς και με τα οποία οι περισσότεροι στον δυτικό κόσμο έχουν ανατραφεί, τύπου τα κορίτσια να παίζουν με κούκλες και τα αγόρια με αυτοκινητάκια. Α, και αυτό το θεϊκό που άκουσα μια φορά στην παιδική χαρά (καλοκαίρι 2012) από μια γιαγιά προς την εγγονή της: "Μη!!! Μην κάνεις τραμπάλα! Αυτό είναι μόνο για τα αγόρια! Κατέβα αμέσως!"... Και η λίστα συνεχίζεται ως εξής: Τα κορίτσια να περιμένουν τον πρίγκηπα. Ο γάμος είναι το happy end. Τα αγόρια πρέπει να είναι δυνατά και να μην κλαίνε. Οι γυναίκες στην κουζίνα. Οι άντρες φέρνουν το φαί και το χρήμα στην οικογένεια.
Και πολλές ακόμα στερεοτυπικές αντιλήψεις, καλά κρυμμένες και βαθιά ριζωμένες. Μόνο τα ανοιχτά μυαλά, η γνώση η θεωρητική και η επίγνωση της συμπεριφοράς μας, βοηθάνε στο ξερίζωμα τέτοιων αντιλήψεων.
Όπως κι αν έχει, την επόμενη φορά που θα χρειαστεί να αποφασίσετε αν θα κάνετε ένα, δύο, τρία ή τέσσερα παιδιά, ας έχετε υπόψην ότι αυτή δεν είναι τελικά μια καθαρά δικιά σας απόφαση. Από την στιγμή που ζούμε, ανήκουμε και εξαρτιόμαστε από τη συγκεκριμένη κοινωνία μας, είναι απόλυτα λογικό και αναμενόμενο να επηρεάζεται η σκέψη μας από τις γύρω συνθήκες και απόψεις. Το ιδανικότερο είναι να μπορεί κανείς να φιλτράρει τις εξωτερικές επιδράσεις και αυτό είναι εφικτό μόνο μέσω της αυτογνωσίας. Να προσπαθεί δηλαδή κανείς σε συνεχόμενο επίπεδο να αναγνωρίζει κάθε φορά τις δυνατότητες και τα όρια του εαυτού του, ώστε να διακρίνει τις δικές του επιθυμίες και ανάγκες από αυτές του/της συζύγου του και από αυτές των υπόλοιπων ανθρώπων γύρω του. Έτσι, οι επιλογές του θα είναι συνειδητοποιημένες...

Πέμπτη, 5 Δεκεμβρίου 2013

ΆΓΧΟΣ: Πώς να επωφεληθούμε;



Μια καταπληκτική TED ομιλία (δεν έχει μετάφραση αλλά αν ξέρεις έστω και λίγα αγγλικά καταλαβαίνεις το νόημα).
Η ομιλήτρια είναι Ψυχολόγος Υγείας.  Ξεκινά τον λόγο της θυμίζοντάς μας τη συνηθισμένη αρνητική εικόνα που έχουμε για το άγχος, κατά την οποία οι επιπτώσεις του υπερβολικού και συχνού άγχους αντανακλώνται στη σωματική και ψυχική υγεία μας, με ύστατο αποτέλεσμα τον πρόωρο θάνατο.


Κι όμως, η καινούρια τάση μετά από έρευνες είναι διαφορετική και πιο αισιόδοξη. Φάνηκε ότι η αντίληψή μας για το άγχος επηρεάζει τον βαθμό των επιπτώσεων. Δηλαδή, αν έχουμε τη θετική άποψη ότι το άγχος μάς βοηθά με το να ενεργοποιεί την σκέψη μας, τη λήψη αποφάσεων, τις κοινωνικές μας γνωριμίες και το να ζητάμε βοήθεια από τους γύρω μας, τότε μειώνονται σημαντικά οι αρνητικές του συνέπειες.
Για την ακρίβεια, παρόλο που οι χτύποι της καρδιάς μας πάλι θα είναι πολύ γρήγοροι κι έντονοι, ωστόσο δεν θα σημειώνεται συστολή των αγγείων- που ευθύνεται για τα καρδιακά προβλήματα. Αντίθετα, τα αγγεία θα έχουν την μορφή τη φυσιολογική που παίρνουν όταν κάνουμε κάτι ευχάριστο.

Με λίγα λόγια, αν αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες μας ως πρόκληση που κινητοποιεί σε δράση κι εύρεση μιας λύσης και όχι ως στρεσογόνο παράγοντα, τότε έχουμε βρει τον τρόπο να μειώσουμε τις αρνητικές συνέπειες του στρες.
Παρουσιάστηκε σφάλμα σε αυτό το gadget